Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie
Projekt „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” to inicjatywa naukowo-edukacyjna realizowana przez Muzeum Historii Kielc i Kieleckie Towarzystwo Naukowe, której celem jest uhonorowanie pamięci oraz upowszechnienie wiedzy o Stanisławie Staszicu – wybitnym polskim myślicielu, naukowcu i reformatorze, którego działalność odegrała kluczową rolę w rozwoju regionu świętokrzyskiego.
Projekt wpisuje się w obchody Roku Stanisława Staszica 2026, ustanowionego przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 200. rocznicę śmierci tego wybitnego Polaka. Stanisław Staszic zapisał się w historii jako twórca Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, inicjator powstania pierwszej polskiej uczelni technicznej – Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach, wybitny geolog i działacz społeczny. Jego dziedzictwo stanowi fundament tożsamości regionu świętokrzyskiego i nadal inspiruje kolejne pokolenia.
Koncepcja projektu opiera się na cyklu zróżnicowanych wydarzeń rozłożonych w czasie przez cały rok 2026. Wykłady prowadzone przez specjalistów, panele dyskusyjne oraz program warsztatów edukacyjnych realizowanych w roku szkolnym zostaną uzupełnione konferencją naukową planowaną na listopad 2026 roku. Ta współpraca instytucjonalna zapewnia interdyscyplinarny charakter przedsięwzięcia i wysoki poziom merytoryczny.
Program „Świętokrzyskich Wykładów Staszicowskich”
Wykłady
- 21 stycznia – dr Cezary Jastrzębski: Związki Stanisława Staszica z regionem Świętokrzyskim
- 11 marca – dr hab. Andrzej Szplit: Stanisław Staszic ekonomista, orędownik przedsiębiorczości, edukator
- 8 kwietnia – dr Andrzej Barwicki: Obiekty przemysłowe postaszicowskie
- 20 maja – dr Jan Główka: Akademia Górnicza w Kielcach – u źródeł polskiego szkolnictwa politechnicznego
- 10 czerwca – prof. dr hab. Wiesław Caban: Rola Stanisława Staszica w upowszechnianiu oświaty wśród ludu
- 8 lipca – prof. zw. dr hab. Adam Massalski: Kielce w czasach Stanisława Staszica
- 16 września – prof. dr hab. Marzena Marczewska: „A czy widziałeś księdza Staszica,/Co z oyca zrobił o-i-ca?” – Stanisław Staszic i jego myślenie o polszczyźnie
- 7 października – mgr Łukasz Młynarski: Ikonografia Stanisława Staszica w sztukach wizualnych
- 21 października – prof. dr hab. Jerzy Szczepański: Staszicowskie programy rozwoju Staropolskiego Okręgu Przemysłowego – geneza i realizacja
Panele dyskusyjne
- „200 lat inspiracji – wpływ myśli Stanisława Staszica na rozwój regionu świętokrzyskiego” – 12.02.2026 r., sala konferencyjna OMPiO, ul. Zamkowa
- „Wizja Stanisława Staszica a współczesne wyzwania gospodarcze regionu” – listopad 2026, Nowa Energia. Regionalne Forum Ekonomiczne, Kielce 2026
Konferencje naukowe
- Rzecz o społeczno-gospodarczym rozwoju regionalnym w nurcie staszicowskim – Stanisław Staszic 2.0 – Akademia Nauk Stosowanych im. prof. Edwarda Lipińskiego, 14 stycznia 2026 r.
- Stanisław Staszic i jego dziedzictwo – 200 lat inspiracji – interdyscyplinarna konferencja naukowa w ramach obchodów Roku Stanisława Staszica 2026, 19–20.11.2026 r.
Konferencja prasowa
Konferencja prasowa inaugurująca projekt „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” odbyła się 20 stycznia 2026 roku. Przedstawiono założenia cyklu, cele naukowe i edukacyjne oraz współpracę instytucjonalną w ramach Roku Stanisława Staszica 2026.
Związki Stanisława Staszica z regionem świętokrzyskim – wykład Cezarego Jastrzębskiego
Serdecznie dziękujemy za liczne i życzliwe uczestnictwo w środowym, inauguracyjnym wykładzie z cyklu „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie”. Obecność Państwa oraz zainteresowanie tematyką spotkania były dla nas najlepszym potwierdzeniem, że refleksja nad dziedzictwem Stanisława Staszica i jego związkami z regionem świętokrzyskim pozostaje ważna i inspirująca także współcześnie.
Wyrazy uznania kierujemy do dr. Cezarego Jastrzębskiego za erudycyjny, znakomicie udokumentowany wykład, który ukazał znaczenie działalności Staszica dla rozwoju nauki, przemysłu i edukacji w naszym regionie. Wystąpienie przybliżyło obecność i rolę Staszica w historii województwa świętokrzyskiego – od podróży naukowych i projektów industrialnych, poprzez koncepcje związane z doliną Kamiennej i ideą rozwoju przemysłu, aż po przełomowe znaczenie Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach (1816), pierwszej wyższej uczelni technicznej w Polsce, oraz późniejsze formy upamiętnienia jego działalności.
Do zobaczenia na następnych wykładach.
Fotorelacja
Cykl „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” wpisuje się w obchody Roku Stanisława Staszica 2026, ustanowionego przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 200. rocznicę śmierci tego wybitnego Polaka.
Debata naukowa
Muzeum Historii Kielc, Kieleckie Towarzystwo Naukowe i Wzgórze Zamkowe zapraszają na debatę naukową:
200 lat inspiracji – wpływ myśli Stanisława Staszica na rozwój regionu świętokrzyskiego
12.02.2026 r., godz. 17.00
Sala konferencyjna OMPiO, Kielce, ul. Zamkowa 3
Dwieście lat po śmierci wybitnego myśliciela i reformatora jego wizja nadal inspiruje kolejne pokolenia. Stanisław Staszic jako twórca Staropolskiego Okręgu Przemysłowego zapoczątkował industrializację regionu. Założył Szkołę Akademiczno-Górniczą w Kielcach – pierwszą polską uczelnię techniczną, rozwijał górnictwo i hutnictwo. Jego badania geologiczne pomogły poznać bogactwa naturalne Gór Świętokrzyskich. Jako wizjoner propagował idee modernizacji, edukacji i rozwoju opartego na wiedzy.
Uczestnicy debaty – eksperci z różnych dziedzin – będą dyskutować o tym, jak myśl Staszica wpłynęła na tożsamość regionu, oraz jakie wartości z jego spuścizny pozostają aktualne. Debata jest częścią projektu „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” i wpisuje się w obchody Roku Stanisława Staszica 2026.
Oferta edukacyjna Muzeum Historii Kielc
„Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie”
Program edukacyjny towarzyszący projektowi „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” to spójny cykl zajęć dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, poświęcony postaci Stanisława Staszica – jednego z najwybitniejszych myślicieli polskiego oświecenia, badacza, reformatora i wizjonera rozwoju regionu świętokrzyskiego.
Zajęcia różnią się formą i poziomem zaawansowania, lecz łączy je wspólna idea: pokazanie, że myśl Staszica – oparta na obserwacji, odpowiedzialności i działaniu – pozostaje aktualna także dziś. Program łączy elementy historii, nauki, edukacji regionalnej oraz pracy twórczej i zespołowej.
Tematy zajęć
- Odkrywaj. Myśl. Zmieniaj. Śladem Staszica
Warsztaty edukacyjne dla klas 0–IIIZajęcia wprowadzające najmłodszych w świat odkrywania i zadawania pytań, łączące opowieść muzealną z prostymi zadaniami i pracą twórczą. - Staszic i tajemnice Ziemi
Warsztaty odkrywcze dla klas IV–VIPoznawanie historii Ziemi zapisanej w skałach i krajobrazie; obserwacja, porównywanie i wyciąganie wniosków. - Staszic i wizja Staropolskiego Okręgu Przemysłowego
Zajęcia z elementami gry strategicznej dla klas VII–VIIIZnaczenie zasobów naturalnych, planowania i decyzji; praca zespołowa i myślenie przyczynowo-skutkowe. - Przestrogi dla Polski. Staszic w dyskusji z współczesnością
Warsztaty seminaryjno-dyskusyjne dla szkół ponadpodstawowychAnaliza tekstów źródłowych i rozmowa o aktualności idei: odpowiedzialność obywatelska, rola elit, edukacja i dobro wspólne.
Informacje organizacyjne
Miejsce: Muzeum Historii Kielc, ul. Świętego Leonarda 4, 25-303 Kielce
Czas trwania zajęć: ok. 60–90 minut
Dla kogo: uczniowie klas 0–III, IV–VI, VII–VIII oraz szkół ponadpodstawowych; zajęcia dla grup zorganizowanych
Zapisy (obowiązkowe):
tel. 41 340 55 26
41 340 55 27
41 340 55 20
782 669 274
e-mail: rezerwacja@mhki.kielce.eu
Cykl „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” wpisuje się w obchody Roku Stanisława Staszica 2026, ustanowionego przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 200. rocznicę śmierci tego wybitnego Polaka.