Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie
Projekt „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” to inicjatywa naukowo-edukacyjna realizowana przez Muzeum Historii Kielc i Kieleckie Towarzystwo Naukowe, której celem jest uhonorowanie pamięci oraz upowszechnienie wiedzy o Stanisławie Staszicu – wybitnym polskim myślicielu, naukowcu i reformatorze, którego działalność odegrała kluczową rolę w rozwoju regionu świętokrzyskiego.
Projekt wpisuje się w obchody Roku Stanisława Staszica 2026, ustanowionego przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 200. rocznicę śmierci tego wybitnego Polaka. Stanisław Staszic zapisał się w historii jako twórca Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, inicjator powstania pierwszej polskiej uczelni technicznej – Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach, wybitny geolog i działacz społeczny. Jego dziedzictwo stanowi fundament tożsamości regionu świętokrzyskiego i nadal inspiruje kolejne pokolenia.
Koncepcja projektu opiera się na cyklu zróżnicowanych wydarzeń rozłożonych w czasie przez cały rok 2026. Wykłady prowadzone przez specjalistów, panele dyskusyjne oraz program warsztatów edukacyjnych realizowanych w roku szkolnym zostaną uzupełnione konferencją naukową planowaną na listopad 2026 roku. Ta współpraca instytucjonalna zapewnia interdyscyplinarny charakter przedsięwzięcia i wysoki poziom merytoryczny.
Program „Świętokrzyskich Wykładów Staszicowskich”
Wykłady
- 21 stycznia – dr Cezary Jastrzębski: Związki Stanisława Staszica z regionem Świętokrzyskim
- 11 marca – dr hab. Andrzej Szplit: Stanisław Staszic ekonomista, orędownik przedsiębiorczości, edukator
- 8 kwietnia – dr Andrzej Barwicki: Obiekty przemysłowe postaszicowskie
- 20 maja – dr Jan Główka: Akademia Górnicza w Kielcach – u źródeł polskiego szkolnictwa politechnicznego
- 10 czerwca – prof. dr hab. Wiesław Caban: Rola Stanisława Staszica w upowszechnianiu oświaty wśród ludu
- 8 lipca – prof. zw. dr hab. Adam Massalski: Kielce w czasach Stanisława Staszica
- 16 września – prof. dr hab. Marzena Marczewska: „A czy widziałeś księdza Staszica,/Co z oyca zrobił o-i-ca?” – Stanisław Staszic i jego myślenie o polszczyźnie
- 7 października – mgr Łukasz Młynarski: Ikonografia Stanisława Staszica w sztukach wizualnych
- 21 października – prof. dr hab. Jerzy Szczepański: Staszicowskie programy rozwoju Staropolskiego Okręgu Przemysłowego – geneza i realizacja
Panele dyskusyjne
- „200 lat inspiracji – wpływ myśli Stanisława Staszica na rozwój regionu świętokrzyskiego” – 12.02.2026 r., sala konferencyjna OMPiO, ul. Zamkowa
- „Wizja Stanisława Staszica a współczesne wyzwania gospodarcze regionu” – listopad 2026, Nowa Energia. Regionalne Forum Ekonomiczne, Kielce 2026
Konferencje naukowe
- Rzecz o społeczno-gospodarczym rozwoju regionalnym w nurcie staszicowskim – Stanisław Staszic 2.0 – Akademia Nauk Stosowanych im. prof. Edwarda Lipińskiego, 14 stycznia 2026 r.
- Stanisław Staszic i jego dziedzictwo – 200 lat inspiracji – interdyscyplinarna konferencja naukowa w ramach obchodów Roku Stanisława Staszica 2026, 19–20.11.2026 r.
Konferencja prasowa
Konferencja prasowa inaugurująca projekt „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” odbyła się 20 stycznia 2026 roku. Przedstawiono założenia cyklu, cele naukowe i edukacyjne oraz współpracę instytucjonalną w ramach Roku Stanisława Staszica 2026.
Związki Stanisława Staszica z regionem świętokrzyskim – wykład Cezarego Jastrzębskiego
Serdecznie dziękujemy za liczne i życzliwe uczestnictwo w środowym, inauguracyjnym wykładzie z cyklu „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie”. Obecność Państwa oraz zainteresowanie tematyką spotkania były dla nas najlepszym potwierdzeniem, że refleksja nad dziedzictwem Stanisława Staszica i jego związkami z regionem świętokrzyskim pozostaje ważna i inspirująca także współcześnie.
Wyrazy uznania kierujemy do dr. Cezarego Jastrzębskiego za erudycyjny, znakomicie udokumentowany wykład, który ukazał znaczenie działalności Staszica dla rozwoju nauki, przemysłu i edukacji w naszym regionie. Wystąpienie przybliżyło obecność i rolę Staszica w historii województwa świętokrzyskiego – od podróży naukowych i projektów industrialnych, poprzez koncepcje związane z doliną Kamiennej i ideą rozwoju przemysłu, aż po przełomowe znaczenie Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach (1816), pierwszej wyższej uczelni technicznej w Polsce, oraz późniejsze formy upamiętnienia jego działalności.
Do zobaczenia na następnych wykładach.
Fotorelacja
Cykl „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” wpisuje się w obchody Roku Stanisława Staszica 2026, ustanowionego przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 200. rocznicę śmierci tego wybitnego Polaka.
Debata naukowa
Muzeum Historii Kielc, Kieleckie Towarzystwo Naukowe i Wzgórze Zamkowe zapraszają na debatę naukową:
200 lat inspiracji – wpływ myśli Stanisława Staszica na rozwój regionu świętokrzyskiego
12.02.2026 r., godz. 17.00
Sala konferencyjna OMPiO, Kielce, ul. Zamkowa 3
Dwieście lat po śmierci wybitnego myśliciela i reformatora jego wizja nadal inspiruje kolejne pokolenia. Stanisław Staszic jako twórca Staropolskiego Okręgu Przemysłowego zapoczątkował industrializację regionu. Założył Szkołę Akademiczno-Górniczą w Kielcach – pierwszą polską uczelnię techniczną, rozwijał górnictwo i hutnictwo. Jego badania geologiczne pomogły poznać bogactwa naturalne Gór Świętokrzyskich. Jako wizjoner propagował idee modernizacji, edukacji i rozwoju opartego na wiedzy.
Uczestnicy debaty – eksperci z różnych dziedzin – będą dyskutować o tym, jak myśl Staszica wpłynęła na tożsamość regionu, oraz jakie wartości z jego spuścizny pozostają aktualne. Debata jest częścią projektu „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” i wpisuje się w obchody Roku Stanisława Staszica 2026.
Debata Telewizyjna TVP3 Kielce
Na stronie TVP Kielce można obejrzeć zapis debaty telewizyjnej, która odbyła się w 200. rocznicę śmierci Stanisława Staszica, 20 stycznia 2026 r.
Obejrzyj na TVP3 KielceOferta edukacyjna Muzeum Historii Kielc
„Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie”
Program edukacyjny towarzyszący projektowi „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” to spójny cykl zajęć dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, poświęcony postaci Stanisława Staszica – jednego z najwybitniejszych myślicieli polskiego oświecenia, badacza, reformatora i wizjonera rozwoju regionu świętokrzyskiego.
Zajęcia różnią się formą i poziomem zaawansowania, lecz łączy je wspólna idea: pokazanie, że myśl Staszica – oparta na obserwacji, odpowiedzialności i działaniu – pozostaje aktualna także dziś. Program łączy elementy historii, nauki, edukacji regionalnej oraz pracy twórczej i zespołowej.
Tematy zajęć
- Odkrywaj. Myśl. Zmieniaj. Śladem Staszica
Warsztaty edukacyjne dla klas 0–IIIZajęcia wprowadzające najmłodszych w świat odkrywania i zadawania pytań, łączące opowieść muzealną z prostymi zadaniami i pracą twórczą. - Staszic i tajemnice Ziemi
Warsztaty odkrywcze dla klas IV–VIPoznawanie historii Ziemi zapisanej w skałach i krajobrazie; obserwacja, porównywanie i wyciąganie wniosków. - Staszic i wizja Staropolskiego Okręgu Przemysłowego
Zajęcia z elementami gry strategicznej dla klas VII–VIIIZnaczenie zasobów naturalnych, planowania i decyzji; praca zespołowa i myślenie przyczynowo-skutkowe. - Przestrogi dla Polski. Staszic w dyskusji z współczesnością
Warsztaty seminaryjno-dyskusyjne dla szkół ponadpodstawowychAnaliza tekstów źródłowych i rozmowa o aktualności idei: odpowiedzialność obywatelska, rola elit, edukacja i dobro wspólne.
Informacje organizacyjne
Miejsce: Muzeum Historii Kielc, ul. Świętego Leonarda 4, 25-303 Kielce
Czas trwania zajęć: ok. 60–90 minut
Dla kogo: uczniowie klas 0–III, IV–VI, VII–VIII oraz szkół ponadpodstawowych; zajęcia dla grup zorganizowanych
Zapisy (obowiązkowe):
tel. 41 340 55 26
41 340 55 27
41 340 55 20
782 669 274
e-mail: rezerwacja@mhki.kielce.eu
Cykl „Świętokrzyskie Wykłady Staszicowskie” wpisuje się w obchody Roku Stanisława Staszica 2026, ustanowionego przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 200. rocznicę śmierci tego wybitnego Polaka.