Na kieleckim Rynku można oglądać plenerową wystawę prezentującą niezwykłe iluminacje XIII-wiecznego rękopisu „Dekretu Gracjana”, przez stulecia należącego do biblioteki klasztoru na Świętym Krzyżu. Wystawa jest zarazem opowieścią o niezwykłym dziedzictwie dawnego opactwa, którego biblioteka, budowana przez niemal osiem stuleci, należała do najbogatszych książnic średniowiecznej Polski i była świadectwem intelektualnych horyzontów oraz rozległych kontaktów łysogórskich benedyktynów.
„Dekret Gracjana” to pergaminowy kodeks, zawierający tekst jednego z fundamentalnych dzieł średniowiecznego prawa kościelnego, najprawdopodobniej powstał w południowej Francji, skąd jeszcze w średniowieczu trafił na Łysą Górę. O jego świętokrzyskim pochodzeniu świadczy odkryty w świetle ultrafioletowym dawny napis własnościowy: „Ex biblioteca Monasterii Sancte Crucis Calvus Monte” – „Z biblioteki opactwa Świętego Krzyża na Łysej Górze”.
Najbardziej efektowną częścią rękopisu jest 38, wysokiej klasy artystycznej, zdobionych prawdziwym złotem figuralnych miniatur. Ich fotogramy można zobaczyć na wystawie. Oryginalny, liczący ponad 300 kart kodeks znajduje się obecnie w Bibliotece Uniwersyteckiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, gdzie jest jednym z najcenniejszych zabytków. W 2020 roku został włączony do Narodowego Zasobu Bibliotecznego.
Wystawę udostępniono dzięki współpracy Muzeum Historii Kielc ze Stowarzyszeniem Per Crucem oraz Klasztorem Misjonarzy Oblatów Maryi Niepokalanej na Świętym Krzyżu.
Wystawę można oglądać do 30 sierpnia 2026 roku.