Dzień 1 maja to święto robotnicze i pracownicze, którego geneza wiąże się ściśle z walką o najbardziej uniwersalny postulat międzynarodowego ruchu robotniczego – wprowadzenie ośmiogodzinnego dnia pracy.
W drugiej połowie XIX wieku intensywnemu rozwojowi wielkiego przemysłu, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, towarzyszył nieludzki wyzysk robotników – dzień pracy trwał od 11 do 16 godzin, a wynagrodzenie ledwie wystarczało na przeżycie. Tymczasem właściciele fabryk budowali w miastach luksusowe „aleje milionerów”.
1 maja 1886 roku w Chicago zastrajkowało 58 tysięcy robotników, a kolejne 80 tysięcy pikietowało zakłady pracy, nie dopuszczając do nich łamistrajków. Stanęły niemal wszystkie fabryki. Dopiero 4 maja, na placu Haymarket, doszło do krwawych starć – rannych zostało około 200 osób, a liczba zabitych nie została dokładnie ustalona. W ramach represji skazano na śmierć i powieszono czterech działaczy robotniczych. W reakcji na te wydarzenia założycielski kongres II Międzynarodówki Socjalistycznej, który odbył się w 1889 roku w Paryżu, podjął uchwałę o ustanowieniu dnia 1 maja międzynarodowym dniem walki o ośmiogodzinny dzień pracy.
Pierwsze obchody 1 maja odbyły się w 1890 roku, również na ziemiach polskich. Święto szybko stało się ważnym elementem tradycji polskiego ruchu socjalistycznego. Po II wojnie światowej zostało jednak zawłaszczone przez komunistów i w PRL uznane za święto państwowe. Masowe uroczystości organizowano obowiązkowo w szkołach i zakładach pracy w całym kraju, a scenariusze pochodów i towarzyszących im wydarzeń przygotowywano zgodnie z wytycznymi Biura Politycznego PZPR. W latach 80. opozycja solidarnościowa organizowała niezależne pochody i manifestacje, które często były rozpraszane przez milicję, a niejednokrotnie przeradzały się w starcia z ZOMO.
Pierwszomajowe pochody w Kielcach odbywały się początkowo na ulicy Sienkiewicza, a w latach 70. na Alei IX Wieków Kielc, z przemarszem ulicą Mariana Buczka (obecnie Paderewskiego). Tam, na rondzie, następowało rozwiązanie pochodu oraz zdanie flag i transparentów. Po zakończeniu oficjalnych obchodów w parku miejskim odbywał się festyn, podczas którego można było kupić towary na co dzień niedostępne w sklepach.
Na ilustracjach: plakaty i pocztówki wydawane z okazji święta 1 maja.
Ilustracje z domeny publicznej.
