15 sierpnia obchodzimy Święto Wojska Polskiego. W tym roku przypada 106. rocznica Bitwy Warszawskiej – zwycięstwa, które przesądziło o losach wojny polsko-bolszewickiej i obroniło niepodległość odrodzonej Rzeczypospolitej. W Kielcach odbędą się uroczystości upamiętniające bohaterów tamtych wydarzeń.
Bitwa Warszawska rozegrała się w dniach 12–25 sierpnia 1920 r. na wschodnich i północnych przedpolach stolicy. Polskie wojska, mierząc się z silniejszym przeciwnikiem, zdołały zatrzymać natarcie Armii Czerwonej. 15 sierpnia pod Radzyminem odparto bolszewików, a dzień później znad rzeki Wieprz ruszyło decydujące natarcie grupy uderzeniowej pod dowództwem Józefa Piłsudskiego. Manewr oskrzydlający doprowadził do rozbicia głównych sił przeciwnika i zmusił je do odwrotu.
Zwycięstwo w Bitwie Warszawskiej, określane również mianem Cudu nad Wisłą, miało przełomowe znaczenie dla losów Polski. Na pamiątkę tego wydarzenia 15 sierpnia obchodzone jest Święto Wojska Polskiego. Ustanowiono je w 1923 r., a po przerwie w okresie Polski Ludowej zostało przywrócone w 1992 r.
Kielczanie w obronie Ojczyzny w 1920 r.
Kielce w 1920 r. stały się ważnym miejscem mobilizacji mieszkańców na rzecz obrony niepodległości Polski. W obliczu ofensywy bolszewickiej Kielczanie angażowali się zarówno w służbę wojskową, jak i działania pomocowe, organizacyjne oraz społeczne.
W lipcu 1920 r. powołano Kielecki Komitet Obrony Państwa, na którego czele stanął przewodniczący rady miejskiej Tomasz Kostuch. Komitet mobilizował mieszkańców do ofiarności na rzecz wojska, udzielał pomocy żołnierzom i wspierał władze. Kielce przyjmowały również uchodźców ze wschodnich terenów Rzeczypospolitej.
Szczególną rolę odegrała młodzież harcerska. Po ogłoszeniu mobilizacji przez Związek Harcerstwa Polskiego, w Kielcach zorganizowano ochotniczą kompanię. 16 lipca około 130 harcerzy wyruszyło z miasta do Warszawy. Część z nich trafiła do 205. i 201. Pułku Piechoty. Młodsi harcerze pozostali w Kielcach, gdzie pełnili służbę wartowniczą, pomagali w szpitalach oraz przy pilnowaniu jeńców bolszewickich.
Kieleckie harcerki w ramach Pogotowia Wojennego prowadziły szkolenia sanitarne, pracowały w szpitalach i szwalniach, organizowały pomoc dla rannych oraz przygotowywały paczki i korespondencję dla żołnierzy.
37 harcerzy ziemi kieleckiej poległych podczas I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej upamiętnia tablica znajdująca się w budynku II Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Śniadeckiego w Kielcach. Wśród ochotników byli m.in. Michał Walkowicz, Andrzej Krenn, Eugeniusz Wojna, Zygmunt Jachimowski, Zbigniew Kiel, Lucjan Chrościcki i Wiktor Tutakiewicz.
Do służby zgłaszały się także kobiety w ramach Ochotniczej Legii Kobiet. W Kielcach utworzono biuro werbunkowe, a ochotniczki podejmowały służbę pomocniczą, sanitarną, kancelaryjną i wartowniczą. Mieszkańcy miasta organizowali również zbiórki pieniędzy i żywności oraz pomoc dla rannych. W sierpniu przy kieleckiej Gminie Żydowskiej powstało Koło Kobiet niosące wsparcie dla polskich żołnierzy.
Udział Kielczan w wydarzeniach 1920 r. pozostaje ważnym świadectwem społecznej mobilizacji w obliczu zagrożenia niepodległości. Pamięć o tych, którzy walczyli na froncie i wspierali żołnierzy, jest częścią historii miasta.
Uroczystości w Kielcach
- Tegoroczne obchody Święta Wojska Polskiego w Kielcach rozpoczną się 15 sierpnia o godz. 9.00 od złożenia kwiatów przed pomnikiem Niepodległości, a następnie przed pomnikiem Wincentego Witosa.
- O godz. 10.00 w Kościele Garnizonowym pw. NMP Królowej Polski przy ul. Chęcińskiej odprawiona zostanie msza święta.
- Po nabożeństwie uczestnicy uroczystości oraz pododdziały przemaszerują na pl. Wolności, gdzie o godz. 12.00 rozpocznie się główna część obchodów.
- Na pl. Wolności, w godzinach 11.00–15.00, będzie można również obejrzeć pokaz sprzętu służb mundurowych.
Podpisy do fotografii:
1. Afisz Dowództwa Okręgu Generalnego Kielce w sprawie przekazania przez osoby prywatne posiadanej broni i amunicji na potrzeby walki z Rosją Radziecką Afisz z programem uroczystości „Święta Żołnierza” z 1936 r. Źródło: Muzeum Historii Kielc.
2. Płaskorzeźba popiersia marszałka Józefa Piłsudskiego z tablicą upamiętniającą 10 rocznicę zwycięstwa w wojnie z Rosją Bolszewicką Źródło: Muzeum Historii Kielc.
3. Odznaka „O.K.O.P.”. Źródło: Muzeum Historii Kielc.
4. Tablica upamiętniająca nazwiska siedmiu uczniów kieleckiej Miejskiej Szkoły Handlowej poległych w obronie ojczyzny w 1920 r., znajdująca się w budynku II LO im. Jana Śniadeckiego przy ul. Śniadeckich. Źródło: Muzeum Historii Kielc.
Bartłomiej Tambor
