20 sierpnia 1942 roku rozpoczęła się Zagłada kieleckiego getta. W ciągu pięciu dni niemieccy okupanci przeprowadzili trzy akcje deportacyjne. 20 sierpnia objęła ona prawobrzeżną część getta – przede wszystkim okolice ulic Okrzei, Stolarskiej i Jasnej oraz dzisiejszej ulicy 1 Maja. 22 sierpnia akcję przeprowadzono w centralnej części getta, obejmującej m.in. Staro-Warszawskie Przedmieście i ulicę Piotrkowską. 24 sierpnia objęła ona północną część getta, w rejonie ulic Nowy Świat, Targowej i Pocieszki, oraz tzw. małe getto w okolicach dzisiejszych ulic Warszawskiej i Bodzentyńskiej oraz placu św. Wojciecha.
Był to kres świata, który jeszcze kilka lat wcześniej stanowił integralną część Kielc. W utworzonym wiosną 1941 roku getcie znalazło się około 27 tysięcy ludzi. Byli wśród nich kieleccy Żydzi, ale także osoby przesiedlone z okolicznych miejscowości oraz przywiezione z innych miast, w tym z Wiednia. Przez siedemnaście miesięcy niewielki obszar w samym centrum miasta stał się miejscem głodu, chorób, przemocy, przymusowej pracy i wyzysku, a także śmierci. Mimo tych warunków jego mieszkańcy próbowali organizować codzienne życie, zdobywać żywność i otaczać opieką najsłabszych.
W dniach 20–24 sierpnia 1942 roku około 20–21 tysięcy osób wywieziono z Kielc do niemieckiego obozu zagłady w Treblince. Wielu mieszkańców getta zamordowano również na miejscu, przede wszystkim osoby starsze, chore i dzieci. Po zakończeniu akcji pozostawiono grupę Żydów przeznaczonych do pracy i porządkowania terenu dawnego getta.
Dziś trudno dostrzec granice miejsca, w którym rozegrała się ta tragedia. Przebiegały one przez przestrzeń będącą obecnie częścią codziennego życia miasta – okolice ulic Okrzei, Nowy Świat, Piotrkowskiej, Silnicznej, Bodzentyńskiej czy Warszawskiej. Zachowane budynki i układ ulic pozostają świadkami historii ludzi, którzy tutaj mieszkali, pracowali i próbowali przetrwać.
W 84. rocznicę Zagłady kieleckiego getta zapraszamy do udziału w wydarzeniach upamiętniających jego Ofiary.
Muzeum Historii Kielc i Stowarzyszenie im. Jana Karskiego zapraszają:
23 sierpnia (niedziela), godz. 12.00 – spacer historyczny „Getto w środku miasta. Historie ludzi i miejsc”. Spacer rozpoczniemy na Rynku przy figurze św. Tekli, a następnie przejdziemy przez okolice ulic Piotrkowskiej, Cichej i Silnicznej. Poprowadzi go Piotr Świerczyński z Muzeum Historii Kielc.
Stowarzyszenie im. Jana Karskiego zaprasza:
20 sierpnia (czwartek), godz. 17.00 – główne uroczystości przy Pomniku Menora (Aleja IX Wieków Kielc);
23 sierpnia (niedziela) – Pielgrzymka Pamięci Kielczan do Treblinki;
30 sierpnia (niedziela), godz. 19.30 – Medytacja Drogi Krzyżowej w intencji ofiar kieleckiego getta oraz pokoju na świecie w kościele akademickim pw. św. Jana Pawła II (ulica Wesoła 54).
Podpisy do ilustracji:
1. Fragment przedwojennej mapy Kielc z zaznaczonym na szaro obszarem getta: po prawej małe getto. Źródło: MHKi.
2. Wejście do kieleckiego getta od ulicy Koziej. Źródło: MHKi.
3. Getto w Kielcach. Widok na zablokowaną drewnianym szlabanem ulicę Szczęśliwą (Starowarszawskie Przedmieście). Źródło: MHKi.
4. Mieszkaniec kieleckiego Getta. Zdjęcie wykonane na ulicy Koziej. Źródło: MHKi.
